چرا شارژر گوشی داغ می‌شود؟

شاید تا حالا برایتان پیش آمده باشد که وسط شارژ کردن گوشی، دست بزنید به کله‌ی شارژر و ببینید داغ شده و یک لحظه نگران شوید که نکند خراب باشد یا آتش بگیرد. خبر خوب این است که در بیشتر مواقع این گرما کاملاً طبیعی است و جای نگرانی ندارد. اما گاهی هم می‌تواند نشانه‌ی یک مشکل جدی باشد. در این مقاله ساده و بدون پیچیدگی توضیح می‌دهیم که این گرما از کجا می‌آید، کِی عادی است و کِی باید نگران شوید، و چطور جلوی داغ شدن بیش از حد شارژر و گوشی را بگیرید.

آیا داغ شدن شارژر طبیعی است یا نشانه‌ی خطر؟

بگذارید از همان اول خیالتان را راحت کنیم. وقتی گوشی را شارژ می‌کنید، برق دارد از پریز وارد شارژر می‌شود و از آنجا به باتری می‌رود. هر جا برق جابه‌جا شود، مقداری گرما هم تولید می‌شود؛ درست مثل وقتی که چند بار تند تند دستتان را روی هم می‌مالید و کف دستتان گرم می‌شود. پس کمی گرم شدن شارژر یک اتفاق عادی است، نه خرابی.

این گرما مخصوصاً در شارژرهای امروزی که سریع شارژ می‌کنند بیشتر به چشم می‌آید. شارژرهای قوی مثل شارژر ۲۵ وات و بالاتر، انرژی را با سرعت زیاد به گوشی می‌رسانند و همین باعث می‌شود بدنه‌شان موقع کار گرم شود. در مقابل، شارژرهای قدیمی و کم‌قدرت (مثل شارژرهای ۵ وات) چون برق کمی می‌کشند، معمولاً اصلاً گرم نمی‌شوند. شارژرهای بی‌سیم هم به‌خاطر روش کارشان انرژی بیشتری هدر می‌دهند و طبیعتاً گرم‌تر می‌شوند. تا وقتی از شارژر اصلی و سالم استفاده می‌کنید، این گرما بی‌خطر است، چون این شارژرها طوری ساخته شده‌اند که خودشان جریان برق را کنترل کنند و به گوشی آسیب نزنند.

اما یک روی دیگر هم دارد. گاهی داغ شدن شارژر واقعاً زنگ خطر است. مهم‌ترین حالتش وقتی است که از شارژر تقلبی، ارزان‌قیمت یا خراب استفاده می‌کنید. این شارژرها آن قطعات ایمنی داخلی که برق را تنظیم می‌کنند ندارند، برای همین ممکن است ولتاژ نامناسب یا برق پرنوسان به گوشی بفرستند و همین باعث داغی شدید شارژر، کابل و خود گوشی می‌شود. کابل پاره یا آداپتور آسیب‌دیده هم همین وضع را دارد. محیط هم مهم است؛ اگر گوشی را زیر آفتاب مستقیم یا روی تخت و بالش و پتو شارژ کنید، گرما راه فراری ندارد و همان‌جا حبس می‌شود.

راه تشخیصش هم ساده است. اگر فقط بدنه‌ی شارژر کمی گرم شده ولی خود گوشی خنک است و شارژ هم عادی پیش می‌رود، همه چیز مرتب است. اما اگر خودِ گوشی آن‌قدر داغ شده که لمس کردنش اذیتتان می‌کند، یا صفحه‌اش سیاه می‌شود، یا شارژ متوقف می‌شود، یا پیام هشدار دما روی صفحه می‌آید، آن‌وقت باید جدی بگیرید.

چه میزان گرما عادی محسوب می‌شود؟

خیلی از ما نمی‌دانیم دقیقاً چه اندازه گرما «طبیعی» است و همین باعث نگرانی الکی می‌شود. برای اینکه یک تصویر روشن داشته باشید، بهتر است بدانید گوشی‌های هوشمند برای کار کردن در دمای معمولی محیط، یعنی چیزی حدود صفر تا ۳۵ درجه‌ی سانتی‌گراد، طراحی شده‌اند. جدول زیر کمک می‌کند حس کنید در حالت‌های مختلف چه دمایی طبیعی است.

وضعیت گوشی	دمای تقریبی و طبیعی
حالت عادی و بدون کار سنگین	حدود ۲۶ تا ۳۱ درجه
در حال شارژ معمولی	تا حدود ۳۳ درجه
شارژ همزمان با استفاده از گوشی	تا حدود ۳۷ درجه
شارژ بی‌سیم	حدود ۳۵ درجه
بازی سنگین در هوای گرم	تا حدود ۴۳ درجه

نکته‌ای که کارشناسان باتری روی آن تأکید دارند این است که هرچه باتری بیشتر و مکرر در دمای بالا نگه داشته شود، عمرش کوتاه‌تر می‌شود. باتری دوست دارد خنک بماند. برای همین حتی اگر گوشی گرمای زیاد را تحمل کند، ماندن طولانی‌مدت در دمای بالا به‌مرور از ظرفیت باتری کم می‌کند. برعکس، اگر دمای گوشی به مرز حدود ۴۸ درجه یا بالاتر برسد، خودِ گوشی متوجه می‌شود و برای محافظت از خودش سرعت شارژ را کم می‌کند یا هشدار می‌دهد. یعنی گوشی یک نگهبان داخلی دارد که نمی‌گذارد اوضاع از کنترل خارج شود.

نشانه‌های گرمای خطرناک

فرق مهمی هست بین گوشی‌ای که کمی گرم شده و گوشی‌ای که واقعاً به مرز خطر رسیده. برای اینکه راحت تشخیص بدهید، دو دسته نشانه را از هم جدا کرده‌ایم؛ یک دسته هشدارهای اولیه‌ای که خود گوشی می‌دهد، و دسته‌ی دوم نشانه‌های واقعاً بحرانی که یعنی باید همین حالا شارژر را بکشید.

نشانه‌های اولیه که یعنی گوشی تحت فشار است ولی هنوز خطر جدی نشده:

• شارژ خیلی کند شده یا اصلاً متوقف مانده، طوری که درصد باتری ساعت‌هاست تکان نخورده.
• صفحه‌ی نمایش ناگهان کم‌نور یا سیاه می‌شود.
• فلش دوربین کار نمی‌کند و پیام می‌دهد به‌خاطر گرما غیرفعال شده.
• گوشی کند شده و برنامه‌ها یا بازی‌ها ناگهان بسته می‌شوند.
• روی صفحه پیام هشدار دما ظاهر می‌شود.

اما نشانه‌های زیر واقعاً بحرانی‌اند و یک لحظه هم نباید معطل کنید:

• بدنه‌ی گوشی یا شارژر آن‌قدر داغ شده که دست نگه داشتن رویش دردناک است.
• قاب پشتی گوشی باد کرده یا صفحه از بدنه جدا شده. این نشانه‌ی باد کردن باتری است و خطرناک‌ترین حالت ممکن.
• بوی سوختگی پلاستیک یا مواد شیمیایی می‌آید، یا صدای عجیب و دود می‌بینید.

اگر یکی از این نشانه‌های بحرانی را دیدید، همان لحظه شارژر را از برق بکشید و گوشی را در جای خنک و باز بگذارید تا خودش سرد شود؛ فقط زنهار که هرگز آن را در یخچال یا فریزر نگذارید، چون سرمای ناگهانی باعث می‌شود داخل گوشی شبنم و رطوبت بزند و برد اصلی بسوزد.

چرا شارژرهای فست ذاتاً گرم‌تر کار می‌کنند؟

خیلی‌ها گمان می‌کنند شارژر فست که داغ می‌شود حتماً معیوب است، ولی ماجرا کاملاً برعکس است و دلیلش هم ساده است. تصور کنید می‌خواهید یک سطل آب را از شیر پر کنید. اگر شیر را کمی باز کنید آب آرام می‌ریزد و هیچ سروصدایی نیست؛ اما اگر شیر را تا آخر باز کنید آب با فشار و تلاطم می‌ریزد. شارژ سریع هم دقیقاً همین است؛ برق را با فشار و سرعت خیلی بیشتری به باتری می‌رساند و همین سرعت بالا به‌طور طبیعی گرما تولید می‌کند.

سه دلیل ساده پشت این ماجراست. اول اینکه شارژر فست انرژی و توان خیلی بیشتری جابه‌جا می‌کند و هر جا انرژی زیاد جابه‌جا شود، گرما هم بیشتر است. دوم اینکه این ورود سریع انرژی باعث می‌شود واکنش‌های شیمیایی داخل باتری تندتر و فشرده‌تر انجام شود و نتیجه‌اش گرما است. سوم اینکه در هیچ فرآیندی انتقال انرژی صددرصد بی‌اتلاف نیست و همیشه بخشی از انرژی به‌شکل گرما هدر می‌رود؛ هرچه توان بالاتر باشد، این گرما بیشتر است.

یک نکته‌ی جالب هم اینجاست: شارژر فست همیشه با حداکثر قدرتش کار نمی‌کند. بیشترین فشار و بیشترین گرما مربوط به همان اول کار است، وقتی باتری تقریباً خالی است. هرچه باتری پرتر می‌شود، گوشی هوشمندانه به شارژر می‌گوید سرعت را کم کن؛ برای همین است که آن درصدهای آخر باتری همیشه کندتر پر می‌شوند و گوشی هم خنک‌تر می‌شود.

مهم‌ترین علت‌های داغ شدن شارژر گوشی

حالا که فهمیدیم گرمای طبیعی چیست، برویم سراغ اصل ماجرا؛ آن مواردی که باعث داغی غیرعادی و آزاردهنده می‌شوند. بیشتر مشکلات به یکی از این چند دلیل برمی‌گردد.

پرتکرارترین علت، استفاده از شارژر تقلبی یا بی‌کیفیت است. شارژر اصل مثل یک مأمور حواس‌جمع رفتار می‌کند که مدام مواظب است چقدر برق و با چه فشاری به گوشی برسد. اما شارژر تقلبی این مأمور را ندارد؛ برق را بی‌حساب‌وکتاب می‌فرستد، ولتاژ نامناسب و پرنوسان می‌دهد و همین باعث می‌شود هم خودش، هم کابل و هم گوشی داغ شوند. رها کردن این نوع شارژر داخل پریز، حتی وقتی گوشی وصل نیست، اصلاً کار درستی نیست.

کابل نامرغوب هم به‌اندازه‌ی شارژر مهم است. کابل ارزان معمولاً از سیم‌های نازک و مس بی‌کیفیت ساخته شده و جلوی عبور راحت برق را می‌گیرد. وقتی برق برای عبور از کابل «به زحمت می‌افتد»، همان زحمت به گرما تبدیل می‌شود و کابل و پورت را داغ می‌کند. کابل خم‌شده، پاره یا کانکتور کثیف هم همین اثر را دارد.

ناسازگاری توان شارژر با گوشی هم می‌تواند دردسرساز باشد. هر گوشی برای دریافت مقدار مشخصی برق ساخته شده. اگر گوشی‌ای که اصلاً برای شارژ سریع طراحی نشده را به یک شارژر خیلی پرقدرت وصل کنید، این ناهماهنگی می‌تواند گرمای اضافی بسازد. پس همیشه شارژری با توان توصیه‌شده‌ی سازنده بهترین انتخاب است.

محیط و سطحی که گوشی رویش شارژ می‌شود هم نقش پررنگی دارد. سطوح نرم مثل تخت، بالش، پتو و مبل مثل یک پتوی زمستانی روی گوشی عمل می‌کنند و نمی‌گذارند گرما بیرون برود. قاب‌های کلفت و ارزان هم همین حکم را دارند. بهترین کار این است که گوشی را روی یک سطح سخت و صاف مثل میز شارژ کنید و اگر خیلی داغ می‌شود، قاب را موقع شارژ بردارید.

عادت کار کردن با گوشی هنگام شارژ هم از دلایل اصلی داغی است. وقتی شارژ می‌کنید، باتری خودش گرم است؛ حالا اگر همزمان بازی سنگین کنید یا فیلم ببینید، پردازنده‌ی گوشی هم گرم می‌شود و گوشی از دو طرف زیر فشار گرما قرار می‌گیرد. همین باعث کندی، هشدار دما و در درازمدت کوتاه شدن عمر باتری می‌شود.

در نهایت، فرسودگی و مشکلات اتصال هم سهم دارند. باتری کهنه به‌خاطر بالا رفتن مقاومت داخلی‌اش موقع شارژ سریع‌تر داغ می‌شود. گردوغبار و پرز جمع‌شده در سوراخ شارژ گوشی نمی‌گذارد کابل درست جا برود و همان‌جا گرمای موضعی می‌سازد. شل بودن دوشاخه در پریز یا درست جا نرفتن کابل هم مقاومت ایجاد می‌کند و شارژر را داغ نگه می‌دارد.

داغ شدن شارژر بعد از شارژ کامل گوشی

خیلی‌ها می‌پرسند گوشی که ۱۰۰ درصد شده، پس چرا شارژر هنوز داغ است؟ در حالت طبیعی نباید این‌طور باشد. شارژرها و گوشی‌های امروزی طوری ساخته شده‌اند که به محض پر شدن باتری، گوشی به شارژر پیام می‌دهد که دیگر برق نفرست یا خیلی کم بفرست. برای همین شارژر باید بعد از پر شدن باتری کم‌کم خنک شود، نه اینکه همچنان داغ بماند.

اگر شارژر بعد از ۱۰۰ درصد شدن هنوز داغ است، معمولاً یکی از این دلایل پشتش هست: گوشی برای جبران مصرف ناچیز برنامه‌های پس‌زمینه هرازگاهی مقدار کمی برق می‌کشد که گرمای ملایمی می‌سازد؛ یا شارژر تقلبی است و آن قطعه‌ای که باید جریان را قطع کند ندارد، پس با حداکثر قدرت به کارش ادامه می‌دهد؛ یا برنامه‌های سنگین گوشی هنوز فعال‌اند و برق می‌کشند؛ یا صرفاً دوشاخه در پریز شل است و همان‌جا گرما ایجاد می‌شود. ماندن همیشگی باتری روی ۱۰۰ درصد همراه با این گرمای مداوم، به‌مرور به عمر باتری آسیب می‌زند، پس عادت خوبی است که بعد از پر شدن، شارژر را بکشید.

علت داغ شدن شارژر گوشی سامسونگ

گوشی‌های سامسونگ هم از همین قواعد پیروی می‌کنند، اما چند نکته‌ی مخصوص خودشان دارند. شارژر ۲۵ وات سامسونگ که با نام Super Fast Charging شناخته می‌شود، یک شارژر سریع واقعی است؛ آداپتور اصلی این مجموعه با مدل EP-T2510 عرضه می‌شود و می‌تواند تا ۲۵ وات توان بدهد. چون این شارژر توان بالایی جابه‌جا می‌کند، گرم شدن محسوس آن هنگام کار کاملاً عادی است. جالب است بدانید سامسونگ در پرچمدارانش از یک سیستم خنک‌کننده‌ی داخلی به نام محفظه‌ی بخار (Vapor Chamber) استفاده می‌کند که گرما را در بدنه پخش می‌کند تا سریع‌تر دفع شود.

با این حال، اگر شارژر سامسونگ شما بیش از حد داغ می‌شود، معمولاً پای یکی از این موارد در میان است. استفاده از شارژر یا کابل متفرقه و غیراصل شایع‌ترین علت است. در شارژ بی‌سیم هم قرار گرفتن کارت بانکی یا اجسام فلزی پشت گوشی روی پد شارژ، گرمای شدیدی می‌سازد. آلودگی سوراخ شارژ و کابل آسیب‌دیده هم مثل بقیه‌ی گوشی‌ها دردسرساز است. گاهی هم ریشه‌ی مشکل نرم‌افزاری است؛ در این حالت به‌روزرسانی نرم‌افزار One UI، ری‌استارت کردن گوشی، یا خاموش کردن آن هنگام شارژ معمولاً کمک می‌کند. و مثل همیشه، کار کردن همزمان با گوشی حین شارژ گرمای اضافی می‌سازد.

اگر مطمئن نیستید شارژر سامسونگ شما اصل است یا نه، بهترین کار خرید شارژر و کابل اورجینال از یک فروشگاه معتبر است. در ترنج‌لند شارژر ۲۵ وات اصل سامسونگ با آداپتور EP-T2510 و کابل استاندارد Type-C به Type-C عرضه می‌شود که خیالتان را از بابت ایمنی و اصالت راحت می‌کند.

آیا شارژر داغ به باتری گوشی آسیب می‌زند؟

پاسخ کوتاه این است: گرمای طبیعی یک شارژر اصل هیچ آسیبی به باتری نمی‌زند، اما گرمای غیرعادی ناشی از شارژر تقلبی یا شرایط بد شارژ، حتماً به باتری صدمه می‌زند.

شارژر اصل دقیقاً برای گوشی شما مهندسی شده و برق را کنترل‌شده می‌فرستد، پس گرم شدنش هیچ خطری برای باتری ندارد. اما داستان وقتی عوض می‌شود که شارژر تقلبی ولتاژ نامنظم بفرستد، یا گرمای شدید مستقیماً به بدنه‌ی گوشی منتقل شود، یا گوشی شب تا صبح روی شارژ بماند و مدام گرمای ملایم بگیرد، یا همزمان با شارژ با گوشی کار سنگین کنید. در تمام این حالت‌ها، گرما به‌مرور ساختار باتری را فرسوده می‌کند و ظرفیت نگهداری شارژش را پایین می‌آورد. باتری لیتیومی نسبت به گرما خیلی حساس است؛ می‌شود گفت گرما «قاتل خاموش» باتری است.

خبر خوب این است که گوشی‌های امروزی نگهبان‌های هوشمند دارند و به محض بالا رفتن دما، سرعت شارژ را کم می‌کنند، صفحه را کم‌نور می‌کنند یا شارژ را موقتاً قطع می‌کنند. اما نباید کاملاً به این نگهبان‌ها تکیه کرد؛ هر بار که گوشی مجبور می‌شود این ترمزها را بکشد، یعنی باتری یک تنش حرارتی را تجربه کرده که اثرش روی عمر باتری باقی می‌ماند.

هنگام داغ شدن شارژر چه کاری انجام دهیم؟

اگر یک وقت دیدید شارژر یا گوشی بیش از حد داغ شده، این کارها را به‌ترتیب انجام دهید:

1. همین حالا شارژر را از برق بکشید. کابل را از گوشی و آداپتور را از پریز جدا کنید تا ورود برق قطع شود.
2. قاب گوشی را دربیاورید. قاب مثل عایق گرما را حبس می‌کند؛ با برداشتنش می‌گذارید گوشی نفس بکشد.
3. گوشی را به جای خنک ببرید. از آفتاب مستقیم و جای گرم مثل داخل ماشین دور کنید.
4. حالت هواپیما را روشن کنید یا گوشی را خاموش کنید. این کار کارهای پس‌زمینه‌ای که گوشی را گرم می‌کنند متوقف می‌کند.
5. هرگز از یخچال یا فریزر استفاده نکنید. سرمای ناگهانی داخل گوشی رطوبت ایجاد می‌کند و برد را می‌سوزاند. فقط بگذارید در دمای اتاق خودش خنک شود.

اگر گوشی بدون هیچ کار سنگینی مدام این‌طور داغ می‌شود، احتمالاً باتری‌اش مستهلک شده و بهتر است در یک مرکز معتبر بررسی یا تعویض شود.

راهکارهای جلوگیری از داغ شدن شارژر

پیشگیری از داغ شدن شارژر کار سختی نیست و با چند عادت ساده می‌توانید هم خیالتان راحت باشد و هم عمر باتری و شارژرتان را بیشتر کنید.

مهم‌ترین کار این است که همیشه از شارژر و کابل اصل یا برندهای معتبر استفاده کنید؛ همین یک کار جلوی بیشتر مشکلات را می‌گیرد. حین شارژ با گوشی کار سنگین نکنید و بازی و فیلم را بگذارید برای بعد. گوشی را روی سطح سخت و صاف مثل میز شارژ کنید، نه روی تخت و بالش. اگر عجله ندارید، لازم نیست حتماً شارژ فست باشد؛ در گوشی‌هایی که این امکان هست می‌توانید فست شارژ را موقتاً خاموش کنید تا خنک‌تر بماند. سوراخ شارژ گوشی را هرچند وقت یک‌بار به‌آرامی از گردوغبار تمیز کنید. و مطمئن شوید دوشاخه محکم در پریز و کابل کامل در آداپتور جا رفته باشد. آخر از همه، نرم‌افزار گوشی را به‌روز نگه دارید تا باگ‌هایی که باعث گرم شدن می‌شوند برطرف شوند.

اگر شارژر فعلی‌تان قدیمی، متفرقه یا آسیب‌دیده است، عوض کردنش با یک شارژر استاندارد و اصل بهترین سرمایه‌گذاری برای سلامت گوشی شماست. مجموعه‌ی شارژرهای اصل موجود در ترنج‌لند دقیقاً با همین هدف انتخاب شده‌اند تا هم شارژ ایمن و خنکی داشته باشید و هم عمر باتری گوشی‌تان حفظ شود.

جمع‌بندی

داغ شدن شارژر در بیشتر مواقع یک اتفاق کاملاً طبیعی است، مخصوصاً وقتی از شارژر سریع و اصل استفاده می‌کنید. تا وقتی خود گوشی خیلی داغ نشده و هشدار دما نمی‌دهد، جای نگرانی نیست. اما اگر گوشی غیرقابل‌لمس شد، بوی سوختگی آمد یا قاب باد کرد، باید فوراً شارژر را بکشید. کلید همه‌چیز هم در یک جمله خلاصه می‌شود: از شارژر و کابل اصل استفاده کنید، گوشی را جای خنک و روی سطح سخت شارژ کنید و حین شارژ با آن کار سنگین نکنید. همین چند عادت ساده، هم شما را خیالتان را راحت می‌کند و هم عمر گوشی‌تان را بیشتر.

سوالات متداول